Tarihte bugün:
13 Nisan
Fabllarıyla ünlü Fransız şair Jean de La Fontaine,
1695 yılında 74 yaşında hayata veda etti.
Fransız şair Jean de La Fontaine, 8 Temmuz 1621 Chateau Thierry'de
doğdu. Varlıklı bir ailenin çocuğuydu. Paris'te kolejde okudu. Hukuk
tahsili yaptı. Papaz olarak yetiştirilmek istenildiyse de kiliseden
ayrıldı.
Okul hayatında başarılı bir öğrenci olamadı. Gençliğinde baba mesleği
olan orman ve su kanalları işleriyle uğraştı. Çeşitli memurluklarda
bulundu, düzensiz bir hayat yaşadı.
1673'te Madam de la Sabliere'nin himayesine girerek ilim adamları,
felsefeciler ve yazarlarla tanıştı. İlk masallarını yazdı. Çağdaşları,
La Fontaine'i bir masal yazarı olarak görüyorlardı.
Halbuki La Fontaine, yazdığı masallarda 'Dede Korkut Masalları'ndaki
üslupla hayvanlara karakterler vererek onların şahıslarında bazı
insan karakterlerini eleştirmiş ve bir ahlak dersi vermişti. Bu
özelliği çok geç fark edildi.
Eserlerinde sadelik ve açıklık görülür. Konuşma şeklinde akıcı şiirleri,
hayvanlar üzerinde tenkitleri, incitmeden iğneleme usulleri ile
Fransız edebiyatına büyük eserler kazandırmıştır.
La Fontaine masallarındaki konular, Doğu klasiklerinden alınmadır.
Kendisinden çok önceleri yazılmış Beydeba'nın 'Kelile' ve 'Dimne'
eserindeki hikayelerin pekçoğu, La Fontaine tarafından şiir şeklinde
tekrarlanmıştır.
Masalları çoğunlukla herkesin anlayabileceği bir şekilde yazılmıştır.
Canlı, hızlı, incelik ve nükte dolu bir anlatımı vardır. Kişilerini
çoğunlukla hayvanlardan seçse de bazan insanları, bilhassa köylüleri
de olaylara karıştırır.
La Fontaine, kötüyü göstererek iyinin ne olduğunu anlatmaya çalışmıştır.
Ancak şiirlerini okuyan çocuklarda herhangi bir açıklama yapılmazsa
tam ters etkinin ortaya çıktığı da bir gerçektir.
Toplam 238 masalını 12 kitapta toplanmıştır. 1668'de basılan ilk
altı kitabında 124 masal vardır ve bunlar birinci cildi meydana
getirir. İkinci cilt 1678'de basılan beş kitaptır. En son 1694'de
bastırdığı üçüncü cilt ise tek kitaptan oluşur.
Roman ve piyes de yazan La Fontaine'in nakaratlı şiirleri ve şiirli
mektupları da vardır. 'Hadım', 'Gülünç Macera', 'Floransalı', 'Büyük
Maşrapa', 'Köy Sevdaları' komedi türündeki eserlerindendir.
Eserleri birçok dile tercüme edilmiştir. Ancak hiçbir tercüme orijinalindeki
sadelik ve çekiciliği verememiştir. Türkçeye ise Recaizade Mahmud
Ekrem, Tevfik Fikret ve Orhan Veli Kanık tarafından çevrilmiştir.
Fabl
Fabl içinde bir ders ya da öğüt bulunan öyküdür. Yazar genellikle
bu dersi öykünün sonunda, 'gülme komşuna, gelir başına' gibi bir
cümleyle özetler.
Fablların kahramanları genellikle havyanlardır. Ama bu hayvanlar
insanlar gibi düşünür, konuşur ve tıpkı insanlar gibi davranır.
Dünyanın en ünlü fabl yazarları Ezop ve Jean de La Fontaine'dir.
Ezop'un fablları İÖ 3oo'de derlenerek yazıya geçirilmiştir. ABD'li
James Thurber ve İngiliz George Orwell çağdaş fabl yazarlarıdır.
Günün diğer önemli olayları
1906: Türkiye'de de pek çok kez sahneye konulan 'Godot'yu Beklerken'
adlı oyunun yazarı, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi İrlandalı yazar
Samuel Beckett doğdu.
1909: 31 mart ayaklanması başladı.
1914: 'Garip' şiirinin öncüsü Orhan Veli Kanık İstanbul'da doğdu.
1923: Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'na bağlı olarak Futbol
Heyeti Müttehidesi (Futbol Federasyonu) kuruldu.
1933: Yüksek Mühendislik Mektebi'ni (İstanbul Teknik Üniversitesi)
bitiren Sabiha ve Melek hanımlar, Türkiye'nin ilk kadın mühendisleri
oldu. İki kadın mühendis, kura sonucu Ankara ve Bursa Nafıa İdaresi'ne
(Bayındırlık) atandı.
1949: Türk Kadınlar Birliği, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün eşi Mevhibe
İnönü'nün onursal başkanlığında kuruldu.
1970: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesini basan 12 silahlı sağ görüşlü,
asteğmen doktor Necdet Güçlü'yü öldürdü.
1975: Dört Hıristiyan Falanjiste karşılık 27 Filistinlinin öldürülmesiyle
Lübnan'da içsavaş başladı.
1977: Karikatürist Yalçın Çetin 43 yaşında yaşamını yitirdi.
1982: Eski bakanlardan Hilmi İşgüzar, Yüce Divan'da 9 yıl 8 ay hapse
mahkum edildi.
1987: Prof.Dr. Ekrem Akurgal, Aziz Nesin, Prof.Dr. Rona Aybay, Panayot
Abacı ve Oğuz Aral, Türkiye-Yunanistan Dostluk Derneği'ni kurdu.
1994: Özel Radyo ve Televizyon Yasası, TBMM Genel Kurulu'nda kabul
edildi.
1994: Refah Partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ın partisinin
grup toplantısında, "RP'nin iktidara gelmek için sert mi yumuşak
mı, kanlı mı yoksa tatlı mı olacak, buna 60 milyon karar verecek"
ifadesini kullanması tepkilere yol açtı.
1998: PKK'nın iki numaralı adamı Şemdin Sakık ile kardeşi Arif Sakık,
Genelkurmay Başkanlığı Özel Kuvvetler Komutanlığı'nın operasyonuyla
yakalanıp Türkiye'ye getirildi.
