Tarihte Bugün

II. John Paul'ün, Berlin Duvarı'nın yıkılışı ve iki Almanya'nın birleşmesi ile Doğu Bloku ve Varşova Paktı'nın çöküş süreci
ve SSCB'nin dağılması sürecinde büyük rol oynadığı biliniyor.

Papa II. John Paul'ün hayatında, Mehmet Ali Ağca'nın 13 mayıs 1981'deki suikast girişimi de önemli bir dönüm noktası oldu.
Suikast girişiminin gerçek mimarının kim olduğu konusundaki muamma bugün hala sürüyor.

Suikast girişimi konusunda bilinen iki gerçek var: Birincisi, yaralanan Papa'nın o dönemden itibaren eski sağlıklı konumunu
yitirmiş olması. İkincisi, girişimin Papa'yı Katolik inancında Hz. Meryem'in kültünün hararetli savunucusu yapmış olması.
Papa, suikast girişiminden sonra yaptığı açıklamalarda kendisini ölümden kurtaranın Hz. Meryem olduğunu söyledi.

II. John Paul, tarihte en çok konuşan, en kalabalık insan gruplarına seslenen Papa olarak da anılır. Yurtdışı seyahatlerinde
kendisini dinleme imkanı bulan kitleler bir yana Papa, sadece 2000 yılında Roma'da yapılan 'Jübile' (Papa'nın Genel Af Yılı)
etkinliklerinde 8 milyon kişiye seslenme imkanı buldu.

Resmi genelge, öğreti risalesi ve belge yayınlama konusunda da tarihi bir rekora imza atan Papa, resmi nitelik taşımayan beş
de eser yayımladı:
'Varcare la Soglia della Speranza' (Umudun Eşiğini Aşmak, 1994)
'Dono e Mistero: Nel Cinquantesimo Anniversario del Mio Sacerdozio' (Lütuf ve Gizem: Rahipliğimin Ellinci Yıldönümünde, 1996)
'Trittico Romano' (Roma Üçlüğü, 2003, şiir denemeleri)
'Alzatevi, Andiamo!' (Kalkın Gidiyoruz!, 2004)
'Memoria e Identita' (Bellek ve Kimlik, 2005)

Günün diğer önemli olayları

1793: Fransa Kraliçesi Marie-Antoinette, giyotinle idam edildi.
1924: Topkapı Sarayı müze olarak ziyarete açıldı.
1935: Tekel Müdürlüğü kuruluş kanunu kabul edildi.
1940: Varşova gettosu Nazi SS birlikleri tarafından kuruldu.
1951: Pakistan Başbakanı Ali Han öldürüldü.
1964: Çin, ilk atom bombasını patlatarak dünyanın dördüncü nükleer gücü oldu.
1966: Türk Milli Futbol Takımı, Moskova'da Sovyetler Birliği Milli Futbol Takımı'nı 2-0 yendi. Golleri ilk yarıda Fevzi,
ikinci yarıda Ayhan attı.
1970: Enver Sedat, Mısır Devlet Başkanı oldu.
1981: Türkiye’de faaliyet gösteren bütün siyasi partiler 2,533 Sayılı Yasa ile kapatıldı.
1981: Isparta Cezaevinden izinli çıkan Yılmaz Güney'in yurt dışına kaçtığı ortaya çıktı.
1984: 3 bin imzalı Gökova'da Santrale Hayır dilekçesi Cumhurbaşkanı Kenan Evren'e iletildi.
1984: Türkiye yeni bir vergiyle tanıştı: Katma Değer Vergisi (KDV). Uygulamasına 1 ocak 1985'te başlanacağı açıklanan yeni
verginin oranı yüzde 10 olarak belirlendi.
1990: Sovyetler Birliği Cumhurbaşkanı Gorbaçov, serbest piyasa ekonomisine geçileceğini açıkladı.
1992: Türk Silahlı Kuvvetleri, Irak'ın kuzeyindeki Haftanin bölgesinde sınır ötesi harekat başlattı.
1994: Türk asıllı Alman vatandaşları Leyla Onur ile Cem Özdemir, Almanya Parlamentosu'na milletvekili seçildi.
2003: Mustafa Kemal portreleriyle tanınan Ressam Avni Arbaş 84 yaşında İzmir'de öldü.



Tarihte bugün: 17 Ekim
Hastalığı iyice artan ve karın bölgesinde su toplanmaya başlayan Mustafa Kemal Atatürk, 1938'de ilk defa ağır bir komaya
girdi. Prof. Eppinger ve Prof. Bergmann'ın Atatürk'le ilgili teşhişleri sirozdu.

Kronik bir karaciğer hastalığı olan siroz çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir, ama hücre temelindeki oluşum süreci hep
aynıdır. Sirozda yineleyen hücre ölümü, halka biçiminde bağdoku artışı ve yumrular biçiminde doku yenilenmesi görülür.

Belirtileri ise toplardamar sisteminde portal kan basıncı yükselmesi ve ilerleyici karaciğer yetmezliğidir.

Sirozunun kalıtsal yatkınlık dışındaki en önemli nedenleri, viral hepatit hastalığı ve alkolizmdir. Bir takım siroz olgusunda
ise hastanın öyküsünde alkolizme ya da sarılığa rastlanmaz.

Kriptogenetik (nedeni bilinmeyen) siroz adı verilen bu olguların bazısında hastanın viral hepatit geçirmiş olabileceği
düşünülür. Karaciğerde demir birikmesi (hemokromatoz) ve kronik konjestif kalp yetmezliği de siroza neden olabilir.

Siroz birçok nedene bağlı olsa da oluşum süreci değişmez. Bir dış etken yapısal bir işlev azalmasının ya da henüz tam
aydınlatılmamış olan kalıtsal bir yatkınlığın bulunduğu karaciğerde bir mekanizmayı harekete geçirir.

Daha sonra kendi kendine işlemeyi sürdürebilen bu mekanizma sirozu başlatan bir tetik gibi işlev görür. Başka bir deyişle
karaciğer, hastalığın nedeni kendi hücreleriymiş gibi davranmaya başlar.

Karaciğer hücresine zarar veren herhangi bir etken karşısında bağdoku yalnızca ölen hücrelerin yerini almakla kalmaz,
karaciğer hücreleri de işlevsel bir lobcuk oluşturacak katmanlar biçiminde yenilenmez.

Tam tersine, karaciğer dokusunun araları aşırı bağdokuyla dolar ve bunun sonucunda lobcuğu parçalara ayıran yalancı lobcuklar
oluşur. Böylece hücre yenilenmesi amaçsız ve yaygın bir yangı oluşumuna dönüşür.

Aşırı çoğalan bağdoku daha sonra büzülerek yakınındaki hücre ve damarları sıkıştırır ve organda oksijen yetersizliğine neden
olur. Sirozda görülen sinüzoit ağ (ince damar işlevi gören boncuklar) azalması hastalığın ileri evrelerinde şiddetlenerek
dolaşımı durdurabilir. Böylece başka hücrelerin de ölmesiyle tamamlanan döngü, bir kez daha başlayıp yayılmaya hazır hale
gelir.

Bazı uzmanların iyi huylu bir tümör hastalığı olarak nitelemesine yol açacak kadar aşırı bir üreme gösteren siroz hücreleri
organdaki besleyici maddeleri tüketir. Asalak gibi öteki karaciğer hücrelerinden beslenen siroz hücreleri artık hastalığın ve
hücre ölümünün nedeni olmuştur.

Belirtileri

Başlangıçta hastanı yakınmaları çok azdır ve belirtiler yalnızca bu hastalığa özgü değildir. İştahsızlık, çabuk yorulma,
bulantı, smüzikim bozukluklan, kabızlık, midede ağırlık duygusu, yağlı besinleri smüzikemem*, aşırı gaz, ayaklarda şişlik,
hafif ateş gibi bu belirtilerin çoğu sirozdan başka hastalıklarda da görülür.

Bunlar aşırı alkol alımı ya da safra yolları hastalıklarıyla eşzamanlı olarak ortaya çıkan bir mide-onikiparmakbağırsağı
iltihabından da kaynaklanabilir. Ayrıca bu belirtiler kronik hepatit belirtilerine çok benzer.

Siroz çeşitli hastalıkların sonunda gelişebildiğinden gerçekte birçok geçiş tablosu vardır ve bazen tanı biyopsiyle bile
kesinleştirilemez. Hastalığın ileri evresine dekompanse siroz adı verilir. Bu dönemde iştahsızlık tam bir iştah kaybına
dönüşür.

Hasta halsizdir ve sürekli zayıflar, çünkü genellikle dokularda su tutulmaz. Cinsel istek gittikçe azalır ve sonunda cinsel
iktidarsızlık ortaya çıkar. Özellikle sabahları ve aç karnına olmak üzere bulantı ve kusma görülür.

Barsaklarda aşırı gaz birikmesi en ağır ve kesin belirtinin ortaya çıkmak üzere olduğunu gösterir. Hasta geceleri gündüzden
daha çok idrar çıkarır ve sonunda en ağır belirti olan assit (karın boşluğunda sıvı birikmesi) ortaya çıkar.

Tedavisi

Siroz ağır bir hastalıktır ve genel kabule göre tedavisinden çok, önlenmesine ağırlık verilmesi gerekir. Siroza yakalanma
tehlikesine karşı ilk önlem olarak alkol kısıtlanmalıdır.

Bir başka önemli siroz nedeni de hepatittir. Hepatitte hekimin iyileşme dönemine ilişkin öğütleri tutulmalı ve karaciğerin
tümüyle iyileşmesi için ortam sağlanmalıdır.

Sirozlu hastanın yaşaması hekimin önerilerine uymasına bağlıdır. Alkolden kesinlikle uzak durulmalıdır. Beslenmenin temel bir
önemi vardır. Karaciğer besinlerle alınan bütün maddelerin metabolizmasmda etkili olan bir organdır.

Genel görüşe göre hasta dengeli beslenmeli, günde 100 gram protein (yağsız et, balık, yağsız peynir), 10 gram bitkisel ve
kesinlikle kızarmamış yağ ile 300-400 gram karbonhidrat (şeker, ekmek, hamur vb) almalıdır.

Bir başka önemli kural da olabildiğince az tuzlu yemektir. Barsakların düzenli çalışması sağlanmalı, kabızlık önlenmelidir.
Kabızlık hem atılması gereken maddelerin barsaktan emilmesiyle karaciğeri aşırı çalışmaya zorlar, hem de smüzikim kanalının
dışkılama için aşırı zorlanmasına yol açarak yemek borusu varislerinin birinin yırtılmasıyla sonuçlanabilir.

Genel önlemler arasında ise hastanın soğuktan, aşırı yorgunluktan ve enfeksiyon hastalığı olanlarla temastan kaçınması yer
alır. Sirozlu hastalarda yemek borusu varislerini ve assiti tedaviye yönelik uygulamalar vardır. Son yıllarda, ilerlemiş
siroz olgularında karaciğer nakli ameliyatına da başvurulmaktadır.

Günün diğer önemli olayları

1915: Çanakkale bölgesi komutanı General Hamilton, görevini General Birdwood'a devrederek cepheden ayrıldı.
1918: Yugoslavya Cumhuriyeti kuruldu.
1919: Batı Trakya'daki İskeçe kasabası, Yunanlılar tarafından işgal edildi.
1925: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi açıldı.
1950: Türkiye'nin de Kore Savaşı'na katılmasıyla 500 kişilik ilk Türk askeri birliği Kore'ye ulaştı ve Pusan'da karaya çıktı.
1951: Türkiye'nin NATO'ya katılmasıyla ilgili protokol, Londra'da imzalandı.
1957: Tarsus Çimento Fabrikası üretime başladı.
1995: Bakanlar Kurulu, genel sağlığı ve milli güvenliği bozucu nitelikte görüldüğü gerekçesiyle SEKA, Şeker Fabrikaları,
limanlar ve karayollarındaki grevleri iki ay süreyle erteledi.
1995: İsmet Sezgin TBMM'nin 18'inci başkanı oldu. Görevi 24 aralık 1995'de sona erdi.
1996: Türkiye-ABD Ortak Ekonomik Komite Toplantısı Washington'da yapıldı.
2000: Umut Operasyonu soruşturmasında açılan ikinci davada, Prof.Dr. Ahmet Taner Kışlalı'ya düzenlenen suikastın zanlısı
olarak aranan ve ele geçirilen Rüştü Aytufan'ın idam cezasına çarptırılması talep edildi. İdam istemi gerekçesinde,
Aytufan'ın, devletin anayasa ve temel nizamlarını bozmaya kalkıştığı belirtildi.
2001: İsrail-Filistin barış anlaşmalarına karşı çıkan Ulusal Birlik Partisi Genel Başkanı Rehavam Zeevi, uğradığı silahlı
saldırıcı sonucu öldü. Saldırıyı Filistin Halk Kurtuluş Cephesi üstlendi.
2002: Yıllar önce seslendirdiği yabancı polisiye dizideki 'Baretta' tiplemesiyle izleyicilerin gönlünde taht kuran ünlü
tiyatro sanatçısı Soner Ağın, kalbine yenik düştü.



Tarihte bugün: 18 Ekim
Dünya Olimpiyat Komitesi, 1968 Meksiko Olimpiyatları'nda Tommie Smith ve John Carlos'u, madalya töreni sırasında 'kara güç'
(Black Power) selamı verdikleri gerekçesiyle cezalandırdı.

Meksiko 1968'deki bu madalya töreni, belki de olimpiyat tarihinin en unutulmaz töreniydi. İki siyah atlet, ABD marşı 'Star
Spangled Banner' çalarken yumruklarını havaya kaldırmışlardı.

İkisi de ABD'liydi, ikisi de siyahlara uygulanan ayrımcılığın ortadan kalkmasını istiyordu. Kürsüdeki atletler, 200 metrede
altın ve bronz madalya kazanan Tommie Smith ve John Carlos'tu. San Jose Devlet Üniversitesi'nden takım arkadaşıydılar.

Sosyolog arkadaşları Harry Edwards, bütün siyah ABD'li atletlere, ırkçılığı protesto etmek için olimpiyatları boykot
etmelerini önermişti. Edwards'ın içinde olduğu İnsan Hakları Olimpiyat Projesi (OPHR), dünya çapında birçok atletten destek
gördü, ancak toptan boykot etme projesi hayata geçmedi.

Ancak Edwards'ın sözlerinden etkilenen Smith ve Carlos, protestolarını madalya törenine sakladılar. ABD bayrağı yükselip,
milli marşları çalmaya başladığında, iki atlet de gözlerini kapadı, başlarını öne eğdi ve siyah eldivenli yumruklarını havaya
kaldırdı.

Simgeler

Smith daha sonra, havaya kaldırdığı siyah eldivenli sağ yumruğunun, ABD'deki kara gücü (Black Power) temsil ettiğini
söyleyecekti. Carlos'un sol yumruğu da siyah ABD'nin birliğini. Smith'in boynundaki siyah atkı siyahların gururunu,
ayakkabısız çıktığı kürsüde görünen siyah çorapları da ırkçı ABD'nin siyahlarının yoksulluğunun birer simgesiydi.

Protestoya karşı çıkanlar, olimpiyatlarda politikanın yerinin olmadığını ileri sürüyorlardı, ki Uluslararası Olimpiyat
Komitesi'nin resmi belgelerinde bu protesto hala olimpiyatların politikaya alet edilişi olarak yer alıyor.

Muhafazakar ABD'liler eylemin militanca ve ABD'yi küçük düşürücü olduğunu söylerken eylemi destekleyenler iki adamın
cesaretlerini kutluyordu.

İşin ilginç yanı, destekçilerin sayısı hiç de az değildi. Üstelik hepsi beyaz da değildi. Örneğin, protestonun gerçekleştiği
kürsüde, 200 metre ikincisi olarak gümüş madalya alan Avustralyalı Peter Norman, aynı akşam bir OPHR kartı takarak bu
protestoya katıldı.

"Pis zenci"

Olimpiyatlar bittiğinde Tommie Smith'in ağzından şu cümleler dökülüyordu: "Beyaz atletlerle aynı takımda olmak çok kötü bir
duygu. Pistte dünyanın en hızlı atleti Tommie Smith olabilirsiniz, ama soyunma odalarına indiğinizde 'pis bir zenci'den başka
hiçbir şey değilsiniz."

Smith ve Carlos'un bugün olsa masum bir protesto olarak karşılanacak eylemleri, büyük infial yarattı. Derhal takımdan ve
olimpiyat köyünden çıkarıldılar. Apar topar evlerine gönderildiler. ABD'ye döndüklerinde hem kendileri hem de aileleri sık
sık ölümle tehdit edildi.

Smith de, Carlos da uzun süre lise takımlarını çalıştırdılar. 1998'de, protestolarının 30'uncu yıldönümü dolayısıyla, ikiliye
birer onur ödülü verildi.

Günün diğer önemli olayları

1867: ABD, Alaska'yı Rusya'dan alarak topraklarına kattı.
1892: Chicago ve New York arasında ilk uzun telefon hattı açıldı.
1912: Trablusgarp Savaşı'nı sona erdiren Uşi Antlaşması imzalandı.
1920: Türkiye Komünist Fırkası, Ankara'da resmen kuruldu.
1931: Bilim adamı Edison 84 yaşında öldü.
1936: Atatürk, Ankara Hipodromu'nda at yarışlarını izledi.
1943: Ulvi Cemal Erkin ve Necil Kazım Akses, Berlin'de başarılı bir konser verdi.
1949: Şair Enis Behiç Koryürek, 58 yaşında Ankara'da öldü.
1957: Gazeteci ve yazar Hüseyin Cahit Yalçın 83 yaşında öldü.
1959: Üçüncü Akdeniz Oyunları Beyrut'ta yapıldı. Türkiye serbest güreş milli takımı sekiz sıklette birinci oldu.
1996: Gazeteci ve yazar Kemalettin Tuğcu İstanbul'da öldü.
2003: Bosna Hersek'in eski cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, Saraybosna'da öldü.



Tarihte bugün: 19 Ekim
'Gulliver'in Gezileri'nin yazarı Jonathan Swift, 1745'de İrlanda'da öldü.

İngiliz edebiyatının büyük hiciv ustası Swift, 30 kasım 1667'de İrlanda'nın başkenti Dublin'de doğdu. 1689'da Trinity
College'ı bitirdi ve İngiltere'ye gitti. Siyasetçi ve yazar Sir William Temple'ın sekreteri oldu. İlk şiirleri ve Stella'ya
olan aşkı da bu tarihlere rastlar (1691).

Jonathan Swift'in yaşamında William Temple'ın etkisi önemlidir. O yılların kültürel ortamıyla ve etkili kişileriyle
tanışıklığı onun sayesinde olmuş, Oxford Üniversitesi'nde lisansüstü eğitimi yapmasını yine Temple teşvik etmiştir.

Temple'ın ölümünden sonra Dublin'e giden ve Lord Berkeley'nin yanında çalışan Swift, 1701'de Londra'ya döndüğünde, artık
tanınan bir yazardı. Siyaset, din ve edebiyat alanlarında giriştiği polemiklerle etkiliydi.

Art arda yayımlanan kitapları da oldukça ilgi görmüş ve parlak zekası hayranlık uyandırmıştı. Siyasi olarak liberallerin
yanında yer alan Swift, aynı zamanda kiliseye ve dine de bağlıydı.

Belki bu nedenle, belki de muhafazakar partinin iktidarı almasının etkisiyle, 1710'dan sonra muhafazakar Troy partisini
desteklemeye ve bu partinin ileri gelenlerinin yer aldığı 'The Examiner' dergisinde çalışmaya başladı.

Ancak 1714'de Troy'ların siyasi gücü azaldı ve Swift düş kırıklığı ile Dublin'e geri döndü. Bu tarihten 1745 yılındaki
ölümüne kadar geçen sürede, Swift kendini İrlanda'nın sorunları üzerinde çalışmaya ve yazmaya verdi.

İngiltere'nin baskıcı politikalarına karşı yaptığı mücadelesinde birbiri ardına çıkardığı siyasi broşürlerle İrlanda'da
ulusal bir kahramana dönüştü. 1726 yılında tamamladığı 'Gulliver'in Gezileri' ile de tüm zamanlara yayılan bir ün kazandı.

Mezarının başında kendisinin yazdığı şu cümle, onun karakterini yansıtır niteliktedir: "Burada, vahşi haksızlıklar karşısında
kalbi pararamparça olan biri yatıyor..."

Gulliver'in Gezileri

'Gulliver'in Gezileri', dört ayrı yolculuğu anlatır. İlk yolculuk cüceler ülkesine, ikincisi devler ülkesine, üçüncüsü ise
bilim adamlarının yaşadığı uçan adayadır. Bu üç bölüm de siyasetin ve bilim dünyasının bir parodisini içerir.

Son bölüm ise Houyhnhnm'ler ile Yahoo'ların ütopik ülkesine yapılan yolculuktur. Bu ülkede atlar, yani Houyhnhnm'ler, aklı
başında yaratıklardır ve kardeşlik için kurdukları uygarlıkta yaşamaktadırlar. Dillerinde, 'yalan' sözcüğü bile yoktur.

Bioylojik olarak insan türünden gelen Yahoo'larsa, tamamen vahşi ve erdemden yoksundurlar. Atların, insanları ahırların
hizmetçileri olarak kullandıkları bir ülkede yaşarlar.

Gulliver, atların uygarlığını anlata anlata bitiremediği gibi onlara öyle hayran olur ki, ülkesine döndüğünde insanların ne
görüntüsüne ne de kokusuna dayanamaz. Kendisine iki at satın alıp bütün vaktini onlarla birlikte ahırda geçirmeye başlar.

Günün diğer önemli olayları

1448: Osmanlı Sultanı II. Murat, Kosova Zaferi'ni kazandı.
1781: Amerikan Bağımsızlık Savaşı, İngilizlerin George Washington'a teslim olmalarıyla sona erdi.
1782: Lord Cornwall'ın denetimindeki ordunun Yorktown ve Virginia'ya girmesiyle Amerikan Devrimi sona erdi.
1872: Dünyanın en büyük altın külçesi (215 kilogram) Avustralya New South Wales'de bulundu.
1934: Turhal Şeker Fabrikası açıldı.
1951: İngiliz askerleri, Süveyş Kanalı'nı ele geçirdi.
1960: 6-7 Eylül Olayları ile ilgili dava başladı.
1962: Türjkiye Büyük Millet Meclisi'nde Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kabul edildi.
1982: Milli Güvenlik Konseyi'nin son şeklini verdiği anayasa metni açıklandı.
1988: İngiltere, IRA mensuplarıyla yapılan röportajların yayımlanmasını yasakladı.
1995: Avrupa Parlamentosu Yeşiller sözcüsü Claudia Roth, Devlet Bakanı Ayvaz Gökdemir aleyhine 3 milyar liralık manevi
tazminat davası açtı


Tarihte bugün: 20 Ekim
'Mini mini vali' Ordinaryüs Prof.Dr. Fahrettin Kerim Gökay, 1949'da İstanbul Valiliği ve Belediye Başkanlığı görevine
başladı.

Tıp ve siyaset dünyasının renkli siması Ord. Pof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay, 1900'de Eskişehir'de doğdu. İstanbul
Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde psikiyatri ordinaryüs profesörüyken İstanbul Vali ve Belediye Başkanlığı görevine atandı.

Demokrat Parti iktidarının başladığı 1950'den sonra İstanbul çok büyük bir göçe ve imar hareketine sahne oldu. Gökay, kentin
gelişimi için plan yapma gereği duydu. Belediye ve özel idare tarafından yol yapımına hız verildi.

Özellikle tarihi ve turistik güzergahlardaki yolların yapımına özel bir önem verdi. İkinci Elmalı Bendi'nin temelini atarak
Anadolu yakasının su potansiyelini artırdı. Terkos-Kağıthane arasındaki 42 kilometrelik isale hattının döşenmesini sağladı.

Böylece birçok çeşmeye su verilebildi. Fethin 500'üncü yıldönümü nedeniyle İstanbul'un tarihi anıtsal yapıları ilk kez gece
aydınlatıldı. Hisarlar, Kız Kulesi, Yeni Cami, Süleymaniye ve diğer anıtlar ışıl ışıl oldu.

Fatih Külliyesi, Süleymaniye Camisi, Murat Paşa Camisi, İvaz Efendi Camisi, Saliha Sultan Sebili onarıldı. Eyüp Sultan
Camisi'nin çevresindeki dükkanlar yıkılarak meydan açıldı, cami ortaya çıktı.

Yapımı yedi yıl süren Saraçhane'deki Belediye Sarayı'nın temeli Gökay zamanında atıldı. İstanbul'da klakson çalma yasağı
getiren ilk belediye başkanı oldu. İçki ve sigara karşıtı kampanyalar yaptı. Çevresine zarar veren sarhoşlara karşı çok sert
tedbirler aldı.

Yumuşak kalpliydi ama sinirli bir tabiatı vardı. Başbakan Adnan Menderes'in kente yönelik müdahalelerine çok sert karşılıklar
verdi.

Menderes'in kendisi için 'deli' dediğini öğrenince basın mensuplarını toplayıp, "o bir toprak ağası, ruh hekimliğinden ne
anlar ki bana deli demiş. O bana deli derse kargalar bile güler, ama ben onun hakkında bir deli raporu yazarsam, hayatı
boyunca akıllı olduğuna kimseyi inandıramaz" dedi.

1950'lerin ortalarından itibaren Menderes İstanbul'daki imar hareketini bizzat üstlendi. Gökay buna karşı direndi ve 26 kasım
1957'de görevinden ayrılarak Bern Büyükelçiliği'ne atandı. 1961 seçimlerinde İstanbul Milletvekili oldu.

1962-1963'te İnönü hükümetinde imar iskan ve sağlık bakanlığı görevlerinde bulundu. 1965'te siyasetten çekildi ve zamanını
evinin bahçesindeki gülleri yetiştirerek geçirmeye başladı. 22 temmuz 1987'de çok sevdiği İstanbul'da öldü.

Günün diğer önemli olayları

1827: İngiliz, Fransız, Rus birleşik filosu, Yunanistan açıklarında Navarin'de Osmanlı donanmasını tahrip etti.
1921: TBMM ile Fransa Hükümeti arasında Ankara Anlaşması imzalandı. Fransa adına Franklin Bouillon'un sürdürdüğü görüşmeler
sonrasında, Fransa işgal ettiği Anadolu topraklarından çekildi.
1935: Çin'de milliyetçi hükümete karşı başlatılan ve 1 yıl süren 6 bin millik Uzun Yürüyüş sona erdi. Mao önderliğindeki
Birinci Öncü Ordu Yenan'a girdi.
1942: Ekmek karneye bağlandı. Karneler, dağıtılmaya başlandı.
1945: Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan, Filistin topraklarında devlet kurmak isteyen Yahudilere karşı Arap Birliği'ni kurdu.
1959: Üçüncü Akdeniz Oyunları Beyrut'ta yapıldı. Dört altın, iki gümüş, bir bronz madalya kazanan Türk Grekoromen Milli
Takımı şampiyon oldu.
1968: ABD'nin öldürülen başkanlarından John Kennedy'nin eşi Jacgueline, Yunan armatör Arstotle Onassis ile evlendi.
1977: Besteci Ferit Tüzün 48 yaşında öldü.
1978: Ordinaryüs Prof.Dr. Bedri Karafakioğlu öldürüldü. Karafakioğlu İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Fakültesi Dekanı
görevini yürütüyordu.
1980: Yunanistan, NATO askeri kanadına yeniden girdi.
1999: Uluslararası uyuşturucu kaçakçısı Abuzer Uğurlu, İstanbul'da yakalandı.



Tarihte bugün: 21 Ekim
İsveçli kimya mühendisi Alfred Nobel 1833'de doğdu.

Bugün kendi adıyla verilen Nobel Ödülleri ile tanınan Alfred Nobel, 21 ekim 1833'te iflas etmiş bir işadamının oğlu olarak
dünyaya geldi. Babasının değerli ticari malzemelerle yüklü gemisi battığı için ailesi çok yoksuldu.

Tarihe 'dinamitin mucidi' olarak geçen Alfred Nobel, patlayıcılara olan düşkünlüğünü babasından aldı. 1866'da yüzde 75
nitrogliserin, yüzde 25 emici bir toprak türü olan 'kieselguhr' karışımından o tehlikeli maddeyi buldu: 'Nobel'in Güvenlik
Barutu' ya da daha çok bilinen adıyla dinamit.

Bu buluşuyla Nobel, kısa sürede tüm Avrupa'da dinamit kralı olarak tanındı. Nobel'in patlayıcılara olan merakı Stokcholm'de
kurduğu küçük laboratuvarında deneyler yaparken küçük kız kardeşi Emil'in ölümüne de neden oldu.

1879'da Paris'te bir laboratuvar kuran Nobel, buradaki çalışmaları sırasında dumansız barutu keşfetti. Bu dönemde Fransa'ya
karşı kurulan bir ittifakta yer alan İtalya ile işbirliği yapınca Paris'i terk ederek İtalya'ya yerleşmek zorunda kaldı.

Nobel, San Remo'da 1896'da beyin kanaması sonucu hayata veda etti. Vasiyetinde, servetinin 1 milyon kronunun yeğenleri ve bir
dönem aşık olduğu Sofie Hess arasında paylaştırılmasını, geri kalan 33 milyon 200 bin kronunun da her yıl insanlığa hizmette
bulunanlara sunulmasını istedi.

Bu ödüller fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barışa hizmet olmak üzere toplam beş dalda verilecekti. Nobel'in bu vasiyeti
önceleri büyük tartışma yarattı.

Ancak 1900'de İsveç hükümeti Nobel Vakfı'nı kurdu. Bu yıldan sonra da Nobel Ödülleri düzenli olarak verilmeye başlandı.

Günü diğer önemli olayları

1805: Amiral Nelson komutasındaki İngiliz filosu, İspanya'nın güneybatısında Trafalgar'da Napolyon'un birleşik Fransız-
İspanyol donanmasını yendi. Amiral Nelson savaşta öldü.
1860: İlk özel siyasi gazete Tercümanı Ahval çıkmaya başladı.
1879: Thomas Edison, karbon filamanlı elektrik ampulünü icat etti.
1935: Almanya, Milletler Cemiyeti'nden resmen ayrıldı.
1940: Ernest Hemingway'in 'Çanlar Kimin İçin Çalıyor' kitabı New York'ta basıldı.
1945: Fransa'da kadınlar, ilk kez oy kullanma hakkı elde etti.
1956: Gazeteci Hakkı Tarık Us 67 yaşında İstanbul'da öldü.
1973: Necmettin Erbakan Milli Selamet Partisi Genel Başkanı seçildi.
1981: Atatürk Barajı'nın temeli, Devlet Başkanı Kenan Evren tarafından atıldı.
1984: Afşin-Elbistan Termik Santralı açıldı.
1985: Alman gazeteci ve yazar Günter Wallraff'ın Türk işçisi kimliğiyle yaşadıklarını anlattığı 'En Alttakiler' adlı yapıtı
piyasaya çıktı.
1987: Türkiye'de montajı yapılan ilk savaş uçağı F-16 'Savaşan Şahin' resmi törenle uçuruldu.
1996: Türkiye'nini en tanınmış çevrecilerinden Prof.Dr. Kriton Curi vefat etti.
1997: Anadolu Ajansı, uydu ile kesintisiz haber yayınını başlattı.
1998: TBMM, NATO'nun genişlemesini onayladı. Böylece 16 ittifak üyesi ülkenin de onayı tamamlandı ve genişleme kesinlik
kazandı.
1999: Öğretim üyesi ve gazeteci yazar Prof.Dr. Ahmet Taner Kışlalı bombalı saldırıda öldürüldü.




Tarihte bugün: 22 Ekim
Yönetmen Ömer Kavur'un filmi 'Yusuf ile Kenan', 1980'de Uluslararası Milano Film Festivali'nde altın madalya aldı.

1944 yılında Ankara'da dünyaya gelen Ömer Kavur, Paris'te sinema öğrenimi gördü. Bunun yanı sıra Yüksek Gazetecilik Okulu ve
Sosyal Bilimler Okulu'nu bitirdi.

Sorbonne Üniversitesi Sinema Tarihi Bölümü'nde yüksek lisans yaptıktan sonra Türkiye'ye döndü. Refik Halid Karay'ın aynı adlı
eserinden sinemaya uyarladığı 'Yatık Emine' ile ilk uzun metrajlı filmini çekti.

Kavur, çocukların büyük kentlerdeki yalnızlığını ve çaresizliğini anlattığı 'Yusuf ile Kenan' filmiyle adından söz ettirdi.

Yönettiği, senaryosunu yazdığı ve yapımcılığını üstlendiği 'Anayurt Oteli', sinema otoriteleri tarafından Türk sinema
tarihinin en iyi 10 eserinden biri seçildi.

2002'de yılında çektiği 'Karşılama' ile 40'ıncı Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde yedi ödül birden aldı. Lenf
kanserine yakalanan Kavur, 12 mayıs 2005'te hayata gözlerini yumdu.

Senaryosunu Ömer Kavur ve Onat Kutlar'ın beraber yazdığı 'Yusuf ile Kenan', babaları gözlerinin önünde kan davasına kurban
giden iki kardeşi anlatır. Kardeşler çareyi İstanbul'a kaçmakta bulur. Ama tüm aramalarına karşın Ali amcalarını bulamazlar.

Uluslararası Milano Film Festivali'nde altın madalya alan filmin başrollerini ise Tamer Çeliker, Cem Davran, Hakan Tanfer,
Şevket Avşar, Yalçın Avşar ve Mahmut Gökgöz paylaşıyordu.

Ömer Kavur'un yönettiği diğer önemli filmlerden bazıları iase şöyle: 'Karşılaşma' (2003), 'Melekler Evi' (2000), 'Akrebin
Yolculuğu' (1996), 'Gizli Yüz' (1991), 'Gece Yolculuğu' (1987), 'Körebe' (1984), 'Ah Güzel İstanbul' (1981).

Önmer Kavur'un kazandığı ödüllerden bazıları ise şöyle:

19'uncu Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Yönetmen (Kırık Bir Aşk Hikayesi)
24'üncü Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Yönetmen (Anayurt Oteli)
25'inci Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Yönetmen (Gece Yolculuğu)
Dördüncü Ankara Film Festivali En İyi Yönetmen (Gizli Yüz)

40'ıncı Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Yönetmen (Karşılaşma)
40'ıncı Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Senaryo (Karşılaşma)
15'inci Ankara Uluslararası Film Festivali En İyi Yönetmen (Karşılaşma)
2003 Sinema Yazarları Derneği En İyi Yönetmen (Karşılaşma)
2003 Sinema Yazarları Derneği En İyi Senaryo (Karşılaşma)

Dokuzuncu Ankara Film Festivali En İyi Yönetmen (Akrebin Yolculuğu)
Dokuzuncu Ankara Film Festivali Onat Kutlar En İyi Senaryo Yazarı (Akrebin Yolculuğu)
11'inci Adana Altın Koza Film Festivali En İyi Senaryo (Akrebin Yolculuğu)
16'ncı İstanbul Uluslararası Film Festivali En İyi Yönetmen (Akrebin Yolculuğu)
1997 Sinema Yazarları Derneği En İyi Yönetmen (Akrebin Yolculuğu)

Günün diğer önemli gelişmeleri

1600: Osmanlı ordusu, Macaristan'ın Kanije Kalesi'ni fethetti.
1909: İlk kadın pilot Elsie Roche, ilk uçuş denemesini gerçekleştirdi.
1919: Amasya'da, Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti'nin Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında Amasya Protokolü imzalandı.
1937: Dersim bölgesinde 21 mart gecesi başlayan ayaklanma bastırıldı. Dört yıl için çıkarılan Tunceli'nin İdaresi Hakkında
Kanun, çeşitli eklerle 1947'ye kadar sürdü.
1938: Chester Carlson fotokopiyi icat etti.
1947: ABD yardımının ilk partisi İskenderun Limanı'na geldi. İlk malzemelerle İstanbul-Ankara karayolunun yapımına
başlanacağı açıklandı.
1962: ABD Başkanı John F. Kennedy, Küba'da Sovyet füzeleri olduğunu açıkladı. ABD donanması Küba'yı ablukaya aldı. Füze krizi
dünyayı nükleer savaş tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.
1972: THY'nin Truva uçağı Sofya'ya kaçırıldı. Bir gün sonra yolcuları serbest bırakan dört hava korsanı Bulgaristan'a iltica
etti.
1975: İngiliz tarihçi Arnold Toynbee 86 yaşında öldü.
1975: Türkiye'nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, Ermeni teröristler tarafından öldürüldü.
1976: Türkiye Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ) kuruldu.
1993: Diyarbakır'ın Lice ilçesine saldıran teröristlerle çıkan çatışmada Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı Tuğgeneral
Bahtiyar Aydın şehit oldu. İlçede sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
1997: Kültür Bakanlığı, Oscar'a gidecek film olarak 'Eşkıya'yı seçti.
2003: Sinema oyuncusu Derya Arbaş 35 yaşında ABD'de öldü.




Tarihte bugün: 23 Ekim
Sinema sanatçısı Neriman Köksal 1999'da hayatını kaybetti.

Neriman Köksal... Ya da gerçek adıyla Hatice Kökçü... Nam-ı diğer Fosforlu Cevriye... Ya da Afet-i Devran Neriman... Türk
sinemasının ilk ve en uzun süreli vamp kadını...

1929'da İstanbul'da doğdu. 20'li yaşlarının ilk yarısında İstiklal Caddesi'nde salına salına yürürken yönetmen Metin Erksan
tarafından keşfedildi.

O dönemde Arkeoloji Bölümü öğrencisi olan Erksan, bu boylu poslu ve alımlı kadını, o sırada çekeceği 'Çete' adlı film için
kadın oyuncu arayan yönetmen Çetin Karamanbey'e de götürdü.

Anne ve babası ayrıldığı için teyzesiyle birlikte oturan ve ilkokuldan sonra fabrikada çalışmaya başlayan Köksal, 'Çete'
filmindeki Rus prensesi Nina rolü ile sinemaya adım attı.

Ama asıl ününü, erkeksi kadın filmlerinin en önemli örneklerinden 'Fosforlu Cevriye' (1959) ile elde etti. İrikıyım yapısıyla
erkeklere kafa tutan, argo konuşan, külhanbeyi ve erkeksi kadın imgesini başarıyla canlandırması, Türk sinemasında erkeksi
kadın imgesinin uzun yıllar sürecek bir modaya dönüşmesine de öncülük etti.

Yeşilçam'da yarım asıra yakın bir süre başrol oyunculuğu ve karakter rolleri üstlendikten sonra hayatının son yıllarında da
çeşitli televizyon dizilerinde yer aldı. 23 ekim 1999'da 70 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Rol aldığı yapımlardan bazıları

'Çete' 1950, 'Hürriyet Şarkısı' 1951, 'Süheyla İstanbul Canavarı' 1953, 'Neriman İki Ateş Arasında' 1954, 'Dişi Canavar'
1957, 'Tilki Leman' 1958, 'Fosforlu Cevriye' 1959, 'Erkek Fatma' 1959, 'Kıtipiyoz'a Tuzak' (Fosforlu'nun Oyunu) 1959, 'Naylon
Leyla' 1961, 'Fosforlu Oyuna Gelmez' 1962, 'Erkek Fatma Evleniyor' 1963, 'Aşk-ı Memnu' (TV) 1975, 'Talih Kuşu' 1982, 'Bedel'
1983, 'Bir Zamanlar Kardeştiler' 1983, 'Asılacak Kadın' 1984, 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' (TV) 1985, Bizim Mahalle (TV) 1999.

Günü diğer önemli olayları

1853: Kırım Savaşı başladı.
1926: Sovyetler Birliği'nde Leon Troçki ve Grigoriy Zinoviyev, Komünist Partisi Merkez Komitesi üyeliğinden çıkarıldı.
1946: Birleşmiş Milletler, ilk genel toplantısını New York'ta yaptı.
1954: Almanya'nın NATO'ya girişiyle ilgili Paris Antlaşması imzalandı.
1956: Macaristan'da Sovyet egemenliğine karşı ayaklanma başladı. Bütün ülkeye yayılan gösterilerde, isyancılar Sovyet
birliklerinin çekilmesini istedi.
1972: Zonguldak'ta iki ayrı kömür ocağında grizu patlamasında 20 işçi öldü, 76 işçi yaralandı.
1981: Danışma Meclisi ilk toplantısını yaptı.
1993: Karun Hazinesi, 28 yıl sonra Türkiye'ye getirildi.



Tarihte bugün: 24 Ekim
Şair Behçet Kemal Çağlar 1969'da hayatını kaybetti.

Behçet Kemal Çağlar 10 temmuz 1908'de orman müfettişi Sami Bey'in oğlu olarak Erzincan'da dünyaya geldi. Behçet ismi
babasının amcasının ismi, Kemal de hürriyet kahramanı Namık Kemal'den geliyordu.

İlk okul yıllarında bile şiir ezberlemeye ve okumaya meraklı olan Behçet Kemal'e öğretmenleri okulun bahçesinde yüksek bir
yere çıkararak babasının ezberlettiği şiirleri okuturlardı.

1916'nın sonbaharında babası Kudüs Ziraat Müdürlüğü'ne tayin edilince birkaç ay Kudüs'te kaldı. Kudüs'ten Kayseri'ye gelen
Behçet Kemal, ilk, orta ve lise tahsilini Kayseri'de yaptı.

1925'te sınavla Zonguldak Maden Mühendis mektebine girdi ve 1929'da yüksek maden mühendisi olarak mezun oldu. Maden Tetkik
Arama Enstitüsü merkez mühendisi olarak Ankara'da göreve başladı.

Halkevlerinin açılışında yazdığı ve şahsen rol aldığı 'Çoban' ve ardından yazıp ve oynadığı 'Ergenekon' piyesleri dolayısıyla
Atatürk'ün dikkatini çekti. Böylece yazarlar ve politikacılarla yakın ilişkiler kurdu, hepsinin sevgi ve takdirini kazandı.

1935'te Halkevleri müfettişi olarak görevlendirildi, bu görev ile yurdun her tarafını dolaştı. Halk şiirleri ve halk sanatı
ile yakından ilgilenmek fırsatını buldu. 1949'a kadar Erzincan milletvekilliği yaptı.

Atatürk devrimlerinden ödün verildiği gerekçesiyle milletvekilliğinden istifa etti. Daha sonra sırasıyla Robert Kolej'de
öğretmenlik, TRT Yönetim Kurulu Başkanlığı, Akbank Neşriyat Müdürlüğü, TRT Program Uzmanlığı görevlerinde bulundu.

İlk şiiri arkadaşlarıyla çıkardıkları 'Hep Gençlik' dergisinde yayımlanan Behçet Kemal, daha sonra 'Türk Yurdu' ve 'Hayat'
dergilerinde göründü. 'Ulus'ta yayımlanan kimi şiirlerinde Ankaralı Aşık Ömer adını kullandı.

1949'da 'Şadırvan' dergisini çıkardı. İstanbul Radyosu'nda, 27 mayıstan önce ve sonra, aralıklı olarak 'Şiir Dünyamız'
programını yönetti.

Behçet Kemal'in şiir biçim ve öz olarak iki kaynaktan beslenir: Halk şiiri ve Atatürkçülük. Giderek ulusal duyguları dile
getiren deyişleri ve yurt güzellikleri bile bu özle belirlenir. Hecenin olanaklarını, en yüksek sesi verebilmek için zorlar.
Birey için değil, kalabalıklar içmüzik şiiri.

Asırlarca

-Dünyanın en büyük ölmezine-

Ufkunda doğacağım, ufkunda batacağım;
Asırlarca yazsam hep seni anlatacağım.
Ben de giyersem eğer bir gün deha tacını
"İstersen çiğne" diye önüne atacağım...

Söndüğünü görsem de bin "meşale emel"in
Ebediyet yolumuz, öyle elimde elin...
Ak düşen saçlarınla nur kattığın heykelin
Hamuruna harç diye kanımı katacağım.

Yansam da masalların "Aşık Kerem"i gibi,
Bu aşk ölmez öyle her gönül veremi gibi!
Şöhretin okyanuslar aşarken gemi gibi;
Ben dalga gibi ayak ucunda yatacağım

Asırlarca yazsam hep seni anlatacağım!

Günün diğer önemli olayları

1929: New York borsası iflas etti.
1945: Birleşmiş Milletler kuruldu.
1966: Bülent Ecevit, CHP Genel Sekreteri seçildi.
1975: Türkiye'nin Paris Büyükelçisi İsmail Erez ve makam şoförü Talip Yener, büyükelçilik yakınlarında öldürüldü. Saldırıyı
Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları adlı örgüt üstlendi.
1996: TBMM, Adana'ya bağlı Osmaniye ilçesinin il olmasını kabul etti. Osmaniye, Türkiye'nin 80'inci ili oldu.
1998: Ulusal Birlik Partisi kuruldu.
2000: Bayrampaşa Cezaevi'ndeki eylem sona erdirildi. Tutuklular rehin aldıkları gardiyanları serbest bıraktı.
2002: Yargıtay Birinci Ceza Dairesi, Fevzi Şıhanlıoğlu'nun öldürülmesi ile ilgili davada, MHP İçel Milletvekili Cahit
Tekelioğlu'nun 2 yıl 9 ay 10 gün ağır hapis, MHP Osmaniye Milletvekili Mehmet Kundakçı'nın beraatına ilişkin kararı onadı.